Wat is mantelzorg?

Een heldere uitleg over mantelzorg in Vlaanderen: wat het precies inhoudt, wie mantelzorger is en waar u ondersteuning vindt als de zorg zwaar wordt.

Mantelzorg is de zorg die u op regelmatige basis geeft aan een familielid, vriend of buur die extra hulp nodig heeft. Dat kan gaan om hulp in het huishouden, emotionele steun of hulp bij verplaatsingen. Mantelzorg is geen betaalde job en ook geen vrijwilligerswerk; iedereen kan het opnemen.

Anders dan professionele zorg komt mantelzorg voort uit een persoonlijke band, niet uit een arbeidscontract. De zorg kan licht zijn, zoals wekelijks boodschappen doen, maar ook intensief, zoals dagelijkse begeleiding bij wassen en aankleden.

Een oudere en een jongere vrouw lezen samen in een boek

Mantelzorg in Vlaanderen: wat het is en wat u moet weten

Veel mensen zorgen voor iemand zonder daar een naam aan te geven. Pas later horen ze dat wat zij doen 'mantelzorg' heet. Die zorg kan veel vormen aannemen en groeit vaak geleidelijk. U helpt eerst met boodschappen, daarna met administratie, en voor u het weet bent u elke dag bezig. Begrijpen wat mantelzorg precies is, helpt om te zien wanneer u zelf hulp mag vragen.

Wat doet een mantelzorger?

Een mantelzorger neemt taken op zich die de zorgbehoevende zelf niet meer kan doen. Dat zijn praktische en emotionele vormen van steun, en soms ook verzorging. Denk aan:

  • hulp in het huishouden, zoals koken, wassen en poetsen
  • administratie en papierwerk, zoals facturen of afspraken regelen
  • emotionele ondersteuning, gewoon luisteren en aanwezig zijn
  • hulp bij verplaatsingen, zoals naar de huisarts of de winkel rijden
  • toezicht en gezelschap, zeker bij beginnende verwardheid of eenzaamheid

Mantelzorg is niet betaald. U doet het vanuit een persoonlijke band, niet omdat u er een vergoeding voor krijgt.

Wie kan mantelzorger zijn?

Iedereen kan mantelzorger worden. Er is geen diploma of statuut voor nodig. Vaak is het een partner, een volwassen kind, een broer of zus, maar ook een buur of goede vriend kan mantelzorg opnemen. Waar het om gaat, is dat u op regelmatige basis zorgt voor iemand die die zorg nodig heeft.

Hoeveel zorg u geeft, kan sterk verschillen.

Wat is mantelzorg niet?

Mantelzorg wordt soms verward met professionele thuiszorg of vrijwilligerswerk, maar er zijn duidelijke verschillen. Mantelzorg komt voort uit een bestaande relatie en is niet georganiseerd via een dienst of organisatie. Vrijwilligerswerk is meestal voor onbekenden en gebeurt via een vereniging.

Mantelzorg kan ook verzorging omvatten, zoals iemand wassen, aankleden of voeden. Soms neemt u handelingen op na een opleiding door een arts of verpleegkundige, binnen een procedure of verpleegplan dat zij opstellen. Bij twijfel vraagt u raad aan de huisarts of verpleegkundige.

Waar vindt u steun als mantelzorger?

U staat er niet alleen voor. In Vlaanderen bestaan verschillende organisaties die u informeren en ondersteunen. De zes erkende verenigingen voor mantelzorgers en gebruikers zijn tijdens de kantooruren gratis bereikbaar voor vragen over uw situatie. Zij kennen de weg in het zorgaanbod en kunnen u concreet verder helpen.

Daarnaast centraliseert het Vlaams Expertisepunt Mantelzorg alle kennis over mantelzorg op de website mantelzorgers.be. U vindt er een overzicht van financiële steun, verlofmogelijkheden, hulp en advies. Ook uw gemeente, het OCMW, uw ziekenfonds en uw huisarts kunnen eerste aanspreekpunten zijn.

Financiële en praktische ondersteuning

Mantelzorg zelf is onbetaald, maar er bestaan wel maatregelen om u als mantelzorger te ondersteunen. Vraag dit na bij uw eigen gemeente of ziekenfonds; zij kennen de actuele regels.

Voor wie werk en mantelzorg combineert, bestaan er verlofstelsels. Ook die regels hebben voorwaarden, dus laat u goed adviseren voor u een aanvraag indient.

Wanneer wordt mantelzorg te zwaar?

Veel mantelzorgers wachten te lang om hulp te vragen. Maar zorg dragen voor iemand kan slopend zijn, zeker als u ook nog werkt of zelf gezondheidsproblemen heeft. Signalen zijn bijvoorbeeld slaaptekort, geen moment meer voor uzelf of moeite om de zorg te combineren met werk en gezin.

Als u zich hierin herkent, is dat geen falen, maar een teken dat de draaglast te groot wordt. Extra hulp thuis kan u dan ontlasten. Denk aan een inwonende zorgverlener die een deel van de dagelijkse taken overneemt, zodat u meer ademruimte krijgt. Op onze pagina over overbelaste mantelzorgers leest u meer over de signalen en wat u kunt doen.

Wilt u samen bekijken welke extra hulp thuis mogelijk is? Neem vrijblijvend contact met ons op. We luisteren eerst naar uw situatie en leggen daarna uit wat er bestaat, zonder druk of verplichting.

Wat mensen ook zoeken over mantelzorg

Wat doet een mantelzorger?

Een mantelzorger helpt met dagelijkse taken zoals huishouden, administratie, verplaatsingen en emotionele steun. Het gaat om zorg die iemand geeft vanuit een persoonlijke band, niet om betaald werk of vrijwilligerswerk.

Wie mag mantelzorger zijn?

Iedereen kan mantelzorger zijn. Er is geen diploma of statuut voor nodig. Vaak is het een familielid, partner of vriend, maar ook een buur kan mantelzorg opnemen. Het gaat om het regelmatig geven van zorg.

Wat mag een mantelzorger niet doen?

Handelingen van een arts of verpleegkundige neemt u best alleen op na een opleiding door een arts of verpleegkundige, binnen een procedure of verpleegplan dat zij opstellen. Twijfelt u over wat u mag doen? Vraag het aan de huisarts of verpleegkundige.

Is mantelzorg betaald?

Mantelzorg zelf is onbetaald. U doet het vanuit een persoonlijke relatie.

Hoe combineer ik werk en mantelzorg?

Er bestaan verlofstelsels zoals mantelzorgverlof of tijdskrediet. Praktische afspraken met uw werkgever kunnen ook helpen, zoals flexibele uren of thuiswerk. Bespreek uw situatie tijdig.

Kan ik mantelzorg aanvragen?

Mantelzorg zelf vraagt u niet aan; u geeft het gewoon. Een officiële erkenning vraagt u aan bij uw ziekenfonds, met een verklaring op eer.

Vragen over mantelzorg en extra hulp

Wat is het verschil tussen mantelzorg en professionele thuiszorg?

Mantelzorg komt voort uit een persoonlijke band en is onbetaald. Professionele thuiszorg wordt geleverd door opgeleide zorgverleners die daarvoor betaald worden. Beide kunnen naast elkaar bestaan en elkaar aanvullen.

Moet ik een opleiding volgen om mantelzorger te zijn?

Nee, er is geen opleiding of diploma vereist. U leert veel in de praktijk. Uw huisarts of thuisverpleging kan u daarbij adviseren.

Kan ik mantelzorg combineren met een betaalde job?

Ja, veel mantelzorgers werken ook. Het kan wel zwaar zijn. Verlofstelsels en flexibele werkafspraken kunnen helpen. Praat tijdig met uw werkgever en bekijk samen wat haalbaar is.

Waar kan ik terecht als ik als mantelzorger overbelast dreig te raken?

Neem contact op met een vereniging voor mantelzorgers, uw huisarts of een zorgprofessional. Extra hulp thuis, zoals een inwonende zorgverlener, kan de druk verlichten. Wacht niet tot u erbij neervalt.

Wanneer is een inwonende zorgverlener een optie?

Als u merkt dat de zorg te veel wordt en er dagelijks iemand aanwezig moet zijn, kan een inwonende zorgverlener taken overnemen. Dat geeft u als mantelzorger ademruimte. Bespreek vrijblijvend of dit bij uw situatie past.

Praten over uw situatie?

Bent u mantelzorger en zoekt u ademruimte? Bespreek vrijblijvend welke extra hulp thuis mogelijk is voor uw gezin.