Mantelzorg voorwaarden: wie komt in aanmerking?

U zorgt voor een ouder of partner en vraagt zich af of u officieel mantelzorger bent. Hier leest u wat de voorwaarden zijn en waar u terechtkunt.

Wat zijn de voorwaarden voor mantelzorg in Vlaanderen?

U bent mantelzorger als u op regelmatige basis zorgt voor iemand die door ziekte, handicap of ouderdom hulp nodig heeft en met wie u een band hebt. Een erkenning is niet verplicht. U kunt bij uw ziekenfonds kiezen voor een algemene erkenning of voor een erkenning met sociale rechten.

De term 'voorwaarden' kan op twee dingen slaan: de situatie waarin u zorgt, en de officiële erkenning die u kunt aanvragen. Voor die erkenning is uw ziekenfonds het aanspreekpunt.

Twee mannen van verschillende leeftijd koken samen in de keuken

Wat u moet weten over mantelzorg

Veel mensen zorgen voor een ouder, partner of buur zonder zich af te vragen of ze nu officieel mantelzorger zijn. De zorg is er gewoon. Toch kan het nuttig zijn om te weten wat mantelzorg precies inhoudt en welke voorwaarden er gelden voor een erkenning. Dat helpt u om de juiste ondersteuning te vinden.

Wie is mantelzorger?

U bent mantelzorger als u op regelmatige basis zorgt voor een familielid, vriend of buur die extra zorg of ondersteuning nodig heeft. Dat kan hulp in het huishouden zijn, emotionele steun of hulp bij verplaatsingen. Mantelzorg is geen betaalde job en ook geen vrijwilligerswerk.

Het verschil tussen zorg geven en erkend worden

U hoeft geen officieel statuut te hebben om mantelzorger te zijn. De zorg zelf maakt u al mantelzorger. Een erkenning is iets anders: dat is een attest dat u aanvraagt bij uw ziekenfonds, met een verklaring op eer. Het is geen verplichting.

Het is verstandig om de actuele voorwaarden na te vragen bij uw eigen ziekenfonds.

Wie komt in aanmerking voor een erkenning?

Er zijn twee soorten erkenning. Voor de algemene erkenning gelden deze voorwaarden:

  • u geeft doorlopend of regelmatig hulp en bijstand;
  • u doet dat gratis en samen met minstens één professionele zorgverlener;
  • u houdt rekening met de wensen en de levenswijze van wie u helpt;
  • u hebt een vertrouwensrelatie of een nauwe, affectieve of geografische relatie met die persoon;
  • die persoon is effectief hulpbehoevend, tijdelijk of blijvend;
  • u en de persoon die u helpt verblijven in België, en u bent ingeschreven in het bevolkings- of vreemdelingenregister.

Aan deze erkenning zijn geen voordelen verbonden. Ze blijft geldig zolang de mantelzorg duurt.

Voor de erkenning met sociale rechten gelden extra voorwaarden:

  • u geeft minstens 50 uur per maand of minstens 600 uur per jaar hulp en bijstand;
  • het verlies van zelfredzaamheid van wie u helpt is door een arts geëvalueerd en haalt bepaalde drempelwaarden;
  • wie u helpt, verblijft niet in een woonzorgcentrum, een voorziening voor personen met een handicap of een andere residentiële setting;
  • per geholpen persoon kunnen maximaal 3 mantelzorgers deze erkenning krijgen.

Deze erkenning hebt u nodig om mantelzorgverlof aan te vragen. Ze is 2 jaar geldig en kan verlengd worden.

Twijfelt u of uw situatie in aanmerking komt? Bespreek het dan met uw ziekenfonds. U kunt ook terecht bij een van de zes erkende verenigingen voor mantelzorgers en gebruikers in Vlaanderen en Brussel. Die zijn tijdens de kantooruren gratis bereikbaar voor vragen.

Hoe vraagt u erkenning aan?

De aanvraag verloopt via uw ziekenfonds, met een verklaring op eer die u daar krijgt. Uw ziekenfonds kan u ook wegwijs maken in andere ondersteuning waarop u of de persoon voor wie u zorgt mogelijk recht hebben.

Welke steun bestaat er?

Met een erkenning met sociale rechten kunt u als werknemer mantelzorgverlof met uitkering aanvragen. Heel wat gemeenten geven daarnaast een mantelzorgpremie, met eigen voorwaarden. Vraag daarom altijd na wat voor u van toepassing is.

Daarnaast informeren en ondersteunen de erkende verenigingen mantelzorgers. Dat kan helpen om de zorg vol te houden.

Wanneer is inwonende zorg een aanvulling?

Mantelzorg is waardevol, maar soms zwaar. Als u de zorg niet alleen kunt dragen, kan een inwonende zorgverlener een deel van de dagelijkse taken overnemen. Die woont bij uw dierbare in huis en helpt met huishouden, maaltijden en gezelschap. Zo blijft u zelf meer op de been. Het is geen vervanging van mantelzorg, maar een aanvulling.

Wilt u weten of dat iets voor uw situatie is? Neem vrijblijvend contact met ons op. We denken graag met u mee over de mogelijkheden.

Drie situaties waarin u zich misschien herkent

Mantelzorg neemt veel vormen aan. Misschien herkent u zich in een van deze situaties.

  • U zorgt voor een ouder die thuis wil blijven
    U helpt met boodschappen, koken en administratie. U vraagt zich af of u officieel mantelzorger bent en of u recht heeft op ondersteuning.
  • U combineert zorg met werk en gezin
    De zorg neemt steeds meer tijd in beslag. U zoekt naar verlofmogelijkheden of een premie om de druk te verlichten.
  • U zoekt extra hulp naast uw mantelzorg
    U wilt de zorg niet helemaal uit handen geven, maar zoekt iemand die dagelijks meehelpt in huis. Een inwonende zorgverlener kan dan een aanvulling zijn.

Veelgestelde vragen over mantelzorg

Wie heeft er recht op mantelzorgpremie?

Dat beslist uw gemeente. Elke gemeente is vrij om een mantelzorgpremie in te voeren en bepaalt zelf de voorwaarden en het bedrag. Vraag het na bij de sociale dienst van uw gemeente, het OCMW of het Sociaal Huis.

Wat zijn de nadelen van mantelzorg voor ouderen?

Mantelzorg kan zwaar wegen: u combineert zorg met werk en gezin, en dat kan leiden tot overbelasting. Voor de zorgbehoevende kan het ook moeilijk zijn om afhankelijk te zijn van familie. Praat tijdig over grenzen en zoek ondersteuning, bijvoorbeeld bij een mantelzorgvereniging.

Wie heeft recht op een mantelzorgvergoeding?

Een vergoeding voor mantelzorg is niet automatisch. Heel wat gemeenten geven een mantelzorgpremie, elk met eigen voorwaarden. Werknemers met een erkenning met sociale rechten kunnen mantelzorgverlof met een uitkering van de RVA aanvragen.

Wie komt in aanmerking als mantelzorger?

U komt in aanmerking als u regelmatig zorgt voor een naaste die door ziekte, handicap of ouderdom extra ondersteuning nodig heeft. Mantelzorg doet u niet als beroep en het is ook geen vrijwilligerswerk. Uw ziekenfonds kan beoordelen of uw situatie erkend kan worden.

Wat is het verschil tussen mantelzorg en thuiszorg?

Mantelzorg is informele zorg door familie of vrienden. Thuiszorg is professionele zorg door verpleegkundigen of verzorgenden, vaak georganiseerd via een dienst. Beide kunnen naast elkaar bestaan en elkaar aanvullen.

Moet ik me registreren als mantelzorger?

Nee, registratie of erkenning is niet verplicht om mantelzorger te zijn. Een erkenning met sociale rechten hebt u wel nodig om mantelzorgverlof aan te vragen.

Kan ik mantelzorg combineren met een job?

Ja, veel mantelzorgers combineren zorg met werk. Informeer bij uw werkgever en uw ziekenfonds welke mogelijkheden er zijn en welke voorwaarden gelden.

Vragen over erkenning en voorwaarden

Hoe lang duurt een erkenning als mantelzorger?

De algemene erkenning blijft geldig zolang de mantelzorg duurt. De erkenning met sociale rechten is 2 jaar geldig en kan verlengd worden.

Kan ik als mantelzorger ook een inwonende zorgverlener inschakelen?

Ja, mantelzorg en inwonende zorg kunnen naast elkaar bestaan. Een inwonende zorgverlener neemt dagelijkse taken over zodat u als mantelzorger meer ademruimte heeft. Contacteer ons voor meer info over deze combinatie.

Waar kan ik terecht met vragen over mantelzorgvoorwaarden?

Uw eerste aanspreekpunt is uw ziekenfonds. Daarnaast zijn er zes erkende verenigingen voor mantelzorgers en gebruikers in Vlaanderen en Brussel die tijdens de kantooruren gratis bereikbaar zijn voor vragen.

Wat als mijn ziekenfonds mijn aanvraag afwijst?

U kunt navragen waarom de aanvraag is afgewezen en welke documenten ontbreken. U kunt ook advies vragen aan een mantelzorgvereniging. Blijf in gesprek met uw ziekenfonds.

Wat is het verschil tussen een erkenningsattest en een attest met sociaal voordeel?

Aan het algemeen erkenningsattest zijn geen voordelen verbonden. De erkenning met sociaal voordeel kent strengere voorwaarden, zoals minstens 50 uur zorg per maand, en hebt u nodig om mantelzorgverlof aan te vragen.

Wilt u weten of inwonende zorg iets voor u is?

Mantelzorg is waardevol, maar soms zwaar. Een inwonende zorgverlener kan een deel van de dagelijkse zorg overnemen. Neem vrijblijvend contact met ons op om te bespreken wat mogelijk is.