Wat is respijtzorg en welke vormen bestaan er?
Even op adem komen als mantelzorger. Ontdek wat respijtzorg inhoudt en welke vormen u tijdelijk ontlasten, van oppashulp tot kortverblijf.
Wat is respijtzorg?
Respijtzorg is tijdelijke vervanging van de mantelzorger. Uw dierbare wordt even door iemand anders verzorgd, zodat u als mantelzorger op adem kunt komen. Het is geen medische zorg; verpleegkundige handelingen blijven bij een verpleegkundige.
Mantelzorg is zorg die u op regelmatige basis geeft aan een familielid, vriend of buur. Dat is geen betaalde job en geen vrijwilligerswerk. Respijtzorg geeft die mantelzorg even uit handen, zodat u zelf kunt rusten, afspreken of boodschappen doen. Het is een erkenning dat ook mantelzorgers zorg nodig hebben.

Wat betekent respijtzorg voor u als mantelzorger?
Respijtzorg is letterlijk pauzezorg. Het geeft u als mantelzorger even de kans om op adem te komen. U draagt al een tijd zorg voor een ouder of partner, soms dag en nacht. Respijtzorg zorgt dat uw dierbare op een veilige plek of met een vertrouwd iemand is, terwijl u tijd voor uzelf neemt.
Dat is geen overbodige luxe. In 2021 gaf ongeveer een derde van de Vlaamse volwassenen mantelzorg, blijkt uit de Zorgenquête van de Vlaamse overheid. Veel mantelzorgers herkennen het gevoel dat de batterij leegloopt. Respijtzorg helpt die batterij op te laden. Het is een erkenning dat u als mantelzorger ook zorg nodig hebt.
Welke vormen van respijtzorg bestaan er?
Er zijn drie bekende vormen in Vlaanderen. Welke het best past, hangt af van uw situatie: wanneer hebt u pauze nodig, hoe lang, en wat kan uw dierbare aan?
- Oppashulp: iemand komt bij u thuis en neemt tijdelijk de zorg over.
- Dagverzorging: uw dierbare gaat overdag naar een erkend centrum.
- Kortverblijf: uw dierbare logeert tijdelijk in een voorziening.
Oppashulp aan huis
Oppashulp gebeurt in de vertrouwde omgeving van uw dierbare. Een oppas houdt gezelschap, helpt bij de maaltijd of maakt een korte wandeling. U kunt dan even weg, een afspraak maken of gewoon slapen. Oppashulp is geen medische zorg. Voor verpleegkundige handelingen zoals wondzorg of inspuitingen is een verpleegkundige nodig.
U vindt oppashulp via uw ziekenfonds, uw gemeente of een vereniging voor mantelzorgers. Vraag na of de oppas een opleiding of ervaring heeft en maak duidelijke afspraken over taken en uren.
Centrum voor dagverzorging
In een centrum voor dagverzorging kan uw dierbare overdag terecht. Er is opvang in een huiselijke omgeving, een warme maaltijd en vaak revalidatie- of ontspanningsactiviteiten. De zorgverleners nemen een paar uur of een hele dag de zorg van u over. Dat geeft u ruimte om te werken, boodschappen te doen of zelf te rusten.
Centra voor dagverzorging zijn er voor thuiswonende 65-plussers, tenzij iemand zware medische zorg nodig heeft in een meer passende voorziening. U vraagt een verblijf aan bij een erkend centrum in uw buurt. Meestal reserveert u vooraf een plek. Op de Sociale Kaart ziet u per gemeente welke centra erkend zijn. U betaalt een dagprijs.
Kortverblijf
Kortverblijf betekent dat uw dierbare tijdelijk logeert in een erkende voorziening, vaak een woonzorgcentrum of een centrum voor kortverblijf. Het is geschikt wanneer u er zelf even tussenuit moet, bijvoorbeeld voor een ziekenhuisopname of een mantelzorgvakantie, of wanneer de zorg even te zwaar wordt.
Voor ouderen is kortverblijf meestal verbonden aan een erkend woonzorgcentrum. Hebt u vooral 's nachts nood aan ondersteuning? Lees ook over nachtzorg thuis.
Hoe kiest u een vorm die past?
Begin bij de concrete vraag: wanneer hebt u pauze nodig? Overdag, 's nachts, een weekend? Wat kan uw dierbare aan? Praat erover met de huisarts, een verpleegkundige of een vereniging voor mantelzorgers. Zij kennen het aanbod en kunnen samen met u afwegen.
De Sociale Kaart van de Vlaamse overheid toont per gemeente welke woonzorgvoorzieningen er zijn. Voor administratieve vragen over tegemoetkomingen belt u naar uw ziekenfonds. Geef uzelf toestemming om hulp te vragen; dat is geen falen, dat is zorg dragen voor uzelf.
Wat als respijtzorg niet genoeg is?
Sommige gezinnen merken na verloop van tijd dat ze niet alleen af en toe een pauze nodig hebben, maar structureel ondersteuning. Dan kan een inwonende zorgverlener een optie zijn. Dat is iemand die bij uw dierbare in huis woont en dagelijks helpt. Het verschilt van respijtzorg, want het is een meer continue vorm van zorg thuis.
Herkent u signalen zoals slaaptekort, prikkelbaarheid of het gevoel dat u er alleen voor staat? Lees meer over signalen van overbelasting bij mantelzorgers. Wilt u rustig verkennen of inwonende zorg bij uw situatie past? Neem contact met ons op, dan leggen we onze bemiddeling eerlijk uit.
Wat mensen vaak vragen over respijtzorg
Wat is de betekenis van respijtzorg?
Respijtzorg betekent pauzezorg. Uw dierbare wordt tijdelijk door iemand anders verzorgd, zodat u als mantelzorger even vrij bent. Het doel is uw eigen draagkracht behouden.
Wat zijn de kosten van respijtzorg?
De kosten hangen af van de vorm en de voorziening. Vraag de bedragen na bij de voorziening en uw mutualiteit.
Wat zijn de nadelen van mantelzorg voor ouderen?
Mantelzorg kan zwaar wegen: lichamelijke vermoeidheid, minder tijd voor uzelf, sociaal isolement en soms schuldgevoel. Zonder pauze raakt u sneller overbelast. Respijtzorg helpt die druk te verlagen, zodat u de zorg langer volhoudt op een gezonde manier.
Wat valt er allemaal onder mantelzorg?
Mantelzorg omvat dagelijkse hulp zoals boodschappen doen, maaltijden bereiden, emotionele steun, hulp bij verplaatsingen, administratie en persoonlijke verzorging. Medische handelingen horen niet bij mantelzorg; die voert een verpleegkundige uit. Mantelzorg is geen betaalde job of vrijwilligerswerk.
Hoe vraag ik respijtzorg aan?
U neemt contact op met een erkend centrum voor dagverzorging of kortverblijf in uw buurt, via de Sociale Kaart. Meestal reserveert u vooraf. Uw ziekenfonds, gemeente of een vereniging voor mantelzorgers helpt u verder met het aanbod en de voorwaarden.
Wat is kortverblijf precies?
Kortverblijf is tijdelijk logeren in een erkende voorziening, vaak een woonzorgcentrum of centrum voor kortverblijf. Mantelzorgers gebruiken het als ze zelf even rust nodig hebben, op reis gaan of tijdelijk niet kunnen zorgen.
Veelgestelde vragen
Kan een inwonende zorgverlener ook af en toe respijt bieden?
De afspraken hangen af van uw situatie en de zorgverlener. Bespreek uw wensen gerust met ons, dan kijken we samen wat haalbaar is.
Hoe kan Zorgbemiddelaar mij helpen bij respijtzorg?
Wij bemiddelen voor inwonende zorg, niet voor klassieke respijtzorg zoals dagverzorging of kortverblijf. Maar we denken graag mee over uw situatie en verwijzen eerlijk door naar het juiste aanbod als respijt beter past. Neem vrijblijvend contact met ons op voor een gesprek.
Wat kost respijtzorg en betaalt het ziekenfonds iets terug?
De kosten verschillen per vorm en voorziening. Vraag de concrete bedragen na bij de voorziening en uw mutualiteit.
Waar vind ik een overzicht van respijtzorg in mijn gemeente?
Op de Sociale Kaart van de Vlaamse overheid ziet u per gemeente welke erkende centra voor dagverzorging en kortverblijf er zijn. Ook de zes erkende verenigingen voor mantelzorgers en gebruikers in Vlaanderen en Brussel helpen u graag verder tijdens de kantooruren.
Wanneer is respijtzorg niet genoeg en is inwonende zorg een optie?
Als u regelmatig uitvalt, uw dierbare dagelijks ondersteuning nodig heeft of de zorg 's nachts zwaar weegt, kan continue zorg thuis passender zijn. Een inwonende zorgverlener woont bij u thuis en biedt structuur. We leggen graag uit wat mogelijk is, zonder verplichting.
Wilt u eens rustig praten over zorg thuis?
Respijtzorg is één stuk van de puzzel. Als u zoekt naar een vaste zorgverlener die bij uw dierbare inwoont, leggen we graag uit hoe bemiddeling werkt. Neem vrijblijvend contact met ons op.
Verwante pagina's
Hoe word ik mantelzorger voor mijn ouders?
Mantelzorg bij dementie: zorg voor uw dierbare én voor uzelf
Mantelzorgpremie aanvragen in Vlaanderen: zo werkt het
Mantelzorgverlof: wat het is en hoe u het aanvraagt- Ciconia: inwonende zorg op maat van de zorgvrager
- Mantelzorger overbelast? Zo neemt inwonende zorg het van u over
